Khi tôi bắt đầu viết bài viết này, trong tôi trỗi dậy một cảm xúc biết ơn khó tả. Năm 2020 là một năm quá đáng nhớ của thế kỷ khi hàng triệu người bị đặt trong hoàn cảnh lao đao, khốn khó: bị ốm, bị mất việc, bị tay trắng, và thậm chí bị mất đi sinh mạng. Tôi muốn tự nhắc nhở bản thân mình đã may mắn như thế nào.

Tuy 2020 là một năm ảm đạm với hầu hết mọi người, nó lại ảnh hưởng đến tôi theo một cách tích cực. Chưa bao giờ trong đời, tôi cảm thấy đủ đầy về mặt tinh thần như trong thời gian này, và tôi hiểu về mình hơn bao giờ hết.

Covid cho tôi thời gian với người thân, gia đình, và những điều tôi thích. Tôi dậy sớm, thiền, viết lách, đọc sách, và học hỏi những cái mới. Tôi thấy mình điềm đạm hơn trước rất nhiều. Hôm trước, tôi nói với chuyện với bạn tôi và cả hai nhận ra một điều thú vị: chúng tôi có nhiều chuyện để nói với nhau hơn khi ở nhà, dù hai đứa đi ra đi vào gặp nhau cả ngày lẫn đêm. Lạ không? Ngày xưa chúng tôi vẫn nghĩ nếu đi làm, gặp nhiều người, biết nhiều thứ sẽ có nhiều chuyện thú vị để nói với nhau hơn. Nhưng thực tế là chúng tôi bị cạn kiệt sức lực sau một ngày làm việc và không còn đủ năng lượng để giao tiếp. Còn ở nhà, chúng tôi dành thời gian nói chuyện với nhau nhiều hơn. 2020 đúng là một năm cho những đứa thích tự kỷ.

Thay đổi lớn nhất trong năm 2020 chắc có lẽ là việc tôi viết blog, và đó là quyết định sáng suốt nhất trong năm. Tôi không biết diễn tả cảm giác của tôi như thế nào. Nó giống như tôi đang mò mẫm trong bóng tối tự nhiên nhìn thấy ánh sáng trong đường hầm. Càng tiến gần, mọi thứ càng hiện ra rõ rệt. Càng viết, đầu óc tôi trở nên rõ ràng hơn.

Bài tổng kết này có năm phần. Tôi bắt đầu với những cái nhất của năm, những điều đáng nhớ trong năm, điều tôi cần cải thiện, kế hoạch cho năm mới và kết thúc là những câu hỏi mở cho bản thân.

Những cái nhất của năm

  • Điểm đến tuyệt vời nhất: Lower Pierce Reservoir, Singapore
  • Trải nghiệm tuyệt vời nhất: màn trình diễn drone mừng năm mới ở Marina Bay cực kỳ choáng ngợp.
  • Chuyến đi khó quên nhất: Krabi, Thái Lan. Đây là chuyến đi nước ngoài đầu tiên và cuối cùng trong năm 2020.
  • Bộ phim hay và để lại nhiều suy nghĩ nhất: series Black Mirror về sự phát triển của công nghệ.
  • Bữa ăn đắt nhất: S$450 (hai người) ở Level 33, Singapore.
  • Món quà tuyệt vời nhất: Em trai bay qua Singapore mừng sinh nhật trước Covid-19.
  • Tiêu tiền mà thấy hài lòng nhất: Màn hình 34’ phục vụ cho công việc và viết blog.
  • Tiêu tiền mà nghĩ lại thấy điên nhất: S$138 Skillshare do quên tắt dùng thử nghiệm.
  • Khoảng thời gian bận rộn nhất: Tháng bảy đến tháng chín. Việc nhiều vô kể ngày nào cũng làm đến chín, mười giờ tối.
  • Quyết định sáng suốt nhất: lập blog cá nhân.
  • Câu nói tâm đắc nhất: “A healthy person has one thousand wishes. A sick person only has one.” (Người khoẻ mạnh có một ngàn điều ước. Người bệnh chỉ có một.) Nó nhắc nhở tôi về tầm quan trọng của sức khoẻ.
  • Quyển sách hay nhất: Anything You Want.

Điều đáng nhớ trong năm

1. Tôi chạy trung bình mười cây số mỗi ngày trong 13 ngày. Năm nay tôi chạy không nhiều lắm, đâu đó gần 500 cây số. Nhưng có đợt giữa năm tôi tham gia một thử thách chạy trong mười ba ngày với nhóm bạn và nó là khoảng thời gian yêu thích nhất trong việc chạy bộ của tôi. Nó tạo cho tôi cm giác hạnh phúc không phải vì mình hoàn thành mục tiêu đề ra, mà chính là cảm giác vượt qua giới hạn của bạn thân, làm những điều mình nghĩ mình không làm được. Đợt đó tôi rất bận nhưng vẫn luôn dành thời gian để chạy mỗi ngày – nó giúp tôi nhận ra không hề có khái niệm “tôi không có thời gian”.

2. Tôi thiền 4,365 phút và 91 ngày liên tục. Năm nay là năm tôi rất nghiêm túc tập thiền định. Kỷ lục của tôi là ngồi thiền sáu mươi phút không nhúc nhích (lâu lâu có gãi mũi) còn bình thường là khoảng mười lăm, hai mươi phút. Có đợt suốt hai tuần liền ngày nào tôi cũng thiền: sáng một lần, tối một lần. Thiền giúp tôi bớt sân si hơn, quản lý cảm xúc tốt hơn, giảm bớt hành vi cáu gắt, nóng nảy, tiêu cực. Nhờ thiền mà khả năng tập trung của tôi cũng tăng lên, làm việc hiệu quả hơn.

3- Tôi viết ra ba điều tôi biết ơn mỗi ngày. Tôi rất tự hào là tôi làm điều mỗi ngày, trong 361 (tính đến hôm nay). Vào mỗi sáng, tôi đều đặn tôi viết ra ba điều tôi biết ơn, từ những điều đơn giản như là một ly cà phê giúp tôi tỉnh táo, một việc khó tôi đã hoàn thành được, một cuốn sách hay, hoặc một cử chỉ quan tâm ai đó dành cho tôi. Tôi xếp những điều tôi biết ơn vào bảy mục theo cách của Tiago Forte bao gồm: trải nghiệm (experiences), người (people), đồ vật (things), thành tựu (accomplishments), học (learning), và tình huống (circumstances), và sự kiện (events). Cụ thể là:

  • Tôi biết ơn những con người đã giúp cuộc sống tôi thêm đủ đầy: 279 lần
  • Tôi biết ơn những đồ vật giúp tôi có cuộc sống hiệu quả hơn: 205 lần
  • Tôi biết ơn những trải nghiệm làm giàu chất lượng cuộc sống: 115 lần
  • Tôi biết ơn những thành tựu tôi đạt được: 151 lần
  • Tôi biết ơn những điều tôi học được để tăng vốn sống cho bản thân: 193 lần
  • Tôi biết ơn những tình huống đã xảy ra để hiểu thêm về cuộc sống, và chính mình: 76 lần
  • Tôi biết ơn những cột mốc đã hiện diện và để lại những ký ức khó quên: 64 lần

4. Tôi viết 57,000 từ và 50 bài viết. Thật ra bài viết này chỉ là bài viết thứ 48 trên blog. Chủ nhật này tôi còn bài viết Nhật ký tuần, và một bài viết về những điều tôi học được trong năm 2020 nữa nên tổng cộng sẽ là 50 bài viết. Tôi đọc đâu đó người ta bảo là 50 sản phẩm đầu tiên bạn làm ra, dù là bất cứ điều gì, đều dở tệ và chỉ khá hơn sau lần thứ 50. Tôi đã vượt ải đầu tiên, và mong rằng từ năm sau sẽ đưa đến cho mọi người những nội dung chất lượng hơn, bổ ích hơn, và biết đâu có thể làm ai đó đổi đời! 

Tôi đã viết được hơn 57,000 từ và chắc chắn sẽ chạm mốc 60,000 cuối năm nay. Wow! Nó là con số trung bình của một cuốn sách phi tiểu thuyết. Wow! Vậy chứng tỏ trong năm 2020 tôi đã “xuất bản” được một cuốn sách. Số từ tôi viết dù không phải là tiêu chí của tôi nhưng tôi cũng rất vui vì nó là kết quả của việc dành ra nhiều thời gian để viết.

5. Tôi đọc 33 cuốn sách. Tôi đặt chỉ tiêu đầu năm đọc 15 cuốn nhưng cuối năm lại kết thúc một cách ngoạn mục. Một phần là tôi đã học cách đọc nhanh hơn, một phần nữa là tôi nghe sách nói nhiều hơn. Điều tôi vui không phải vì số lượng sách tôi đọc được, mà là việc vận dụng được cách đọc sách hiệu quả: vẫn nhớ những gì mình đọc được và biến nó thành kiến thức. Một số đầu sách thú vị:

6. Tôi hoàn thành hai khoá học Python. Năm 2020, tôi tự bắt tôi phải học một cái gì đó mới mẻ và có tính thử thách. Thế là tôi đăng ký ngay một lớp học lập trình vỡ lòng Python và mê ngay. Thừa thắng xong lên tôi thêm một khoá Bootcamp nâng cao và tốt nghiệp trong vòng một tháng. Sau đó tôi lên Datacamp và learnpython.org tập lập trình. Tôi không có ý định làm về khoa học dữ liệu (data scientist) nhưng tôi nghĩ là nếu tôi học đến nơi đến chốn tôi vẫn có thể trở thành lập trình viên. 

7. Tôi khám phá (gần) hết mọi ngóc ngách của Singapore. Tôi cũng là một đứa thích đi du lịch và khám phá. Tôi bạn ghé trang instagram của tôi thì bạn sẽ thấy tôi là đứa đi đây đi đó khá nhiều trong năm. Việc ở nhà cả năm không đi đâu trừ chuyến đi Krabi vào tháng hai làm chân đi của tôi rất “ngứa ngáy”. Nhưng cái khó, ló cái khôn. Vì không đi được đâu nên hai đứa tôi quyết định đi khám giá Singapore. Có đợt gần như tuần nào tôi cũng đi khám phá: khi thì đi hiking, khi thì đi chạy trail, khi thì đi kayak chèo tới gần bờ Mã Lai. Singapore nho nhỏ vậy thôi mà cũng có nhiều nơi thú vị lắm nha, có những chỗ cảnh đẹp không khác gì New Zealand. Nếu là năm sau tình hình cũng vẫn rất tình hình thì chúng tôi lại làm một tour du lịch nữa tham quan đất nước của những chú sử tử.

Điều cần cải thiện

1. Gạt bỏ sự vội vã. Derek Sivers kể chuyện về thời gian anh sống ở gần bãi biển Santa Monica (California), nơi có một con đường gần sát biển mà anh hay đạp xe đạp dạo quanh. Mỗi lần đi qua con đường này (khoảng 24km), anh luôn muốn đạp thật nhanh. Anh đạp mất khoảng 43 phút để đi hết con đường. Dù có đạp hồng hộc thế nào thì thời gian vẫn không cải thiện rõ rệt. Dần dần thì anh cũng không có hứng đạp xe nữa. Một ngày kia, anh quyết định đạp xe lại trên con đường đó, nhưng lần này anh không đạp nhanh nữa – anh đạp từ từ chậm rãi (50% nỗ lực lúc trước). Thay vì dốc hết cả hơi sức, anh đạp thong thả nhìn chim nhìn biển. Anh còn thấy được những con cá heo phóng vụt lên mặt nước, và những chú chim bồ nông bay lượn trên đầu. Khi đạp hết con đường, anh nhìn xuống đồng hồ: 45 phút.

“Cái gì?!? Sao có thể như thế được?” – Anh kể lại. “Nhưng tôi nhìn đồng hồ hai lần. 45 phút. Chỉ hai phút chậm hơn so với lúc trước. Vậy là tất cả những mệt mỏi, mặt đỏ gay, mồ hôi nhễ nhại chỉ giúp tôi cải thiện 4%. Tôi có thể ung dung thong thả mà vẫn đạt được 96% kết quả. Và tại thời điểm đó, tôi nhận ra những điều tôi nghĩ là nỗ lực chẳng phải là nỗ lực, nó chỉ là những áp lực không cần thiết khiến chúng ta nghĩ chúng ta phải cố gắng hết sức.”

Tôi nghĩ về câu chuyện của Derek rất nhiều vì đôi khi tôi cũng là người vội vã. Sự vội vã đến từ bản chất công việc của tôi, của môi trường xung quanh, và nó cũng đến từ cảm giác những gì tôi làm là chưa đủ. Cuộc đời quá ngắn, làm sao tôi có thể sống hiệu quả mà không cần vội vã? Làm sao để mong muốn tận dụng triệt để một ngày không làm ảnh hưởng đến mong muốn ngày đó trôi qua nhẹ nhàng thoải mái? Đây là những câu hỏi luôn lẩn quẩn trong đầu tôi.

Tôi nghĩ ai cũng muốn cân bằng công việc và cuộc sống. Với tôi, tôi muốn mình làm việc hiệu quả hơn, những biết lúc nào nên dừng lại để giảm căng thẳng không cần thiết.

2. Cân bằng cuộc sống. Trong quyển A Gentleman in Moscow (tạm dịch: Người đàn ông ở Matxcơva) có kể về chiếc đồng hồ chỉ kêu hai lần một ngày: một lần vào buổi trưa, một lần vào nửa đêm. Cha của Count làm ra chiếc đồng hồ này tin rằng con người nên chăm chỉ làm việc vào buổi sáng và khi nghe tiếng “tíc tắc” thì nên dừng lại và tận hưởng niềm vui.

Tôi cũng sẽ sử dụng triết lý trong cuộc sống của tôi. Nếu tôi có một chiếc đồng hồ, nó sẽ kêu ba lần: một lần vào buổi sáng khi tôi bắt làm việc, một lần vào buổi chiều khi tôi cần dừng mọi việc lại để nghỉ ngơi và một lần vào buổi tối khi tôi đi ngủ.

3. Đối xử tốt hơn với bản thân. Lori Gottlieb, một nhà viên tâm lý nổi tiếng, trong một podcast với Noah Kegan đã chia sẻ chúng ta nói chuyện với chính mình nhiều với bất cứ ai khác trong cuộc đời nhưng lại luôn có xu hướng đối xử tệ với bản thân. Chúng ta sẽ lịch sự hơn, không chê bai người khác vì không muốn tổn thương họ nhưng lại hay “vùi dập” bản thân thậm tệ, ví như “sao mình ngu thế”, “sao mình mặc đồ này xấu thế”, sao mình không làm thế này, thế kia.

Tôi cũng là người hay tự trách bản thân, và đôi khi không tử tế với chính mình. Đó là việc tôi cần phải thay đổi và cải thiện. Tôi cần học chọn lựa từ ngữ khi độc thoại mang tính xây dựng để không làm cho bản thân trở nên tự ti. Tôi cần đặt câu hỏi để bản thân tôi phát triển, cải thiện thay vì là những phán xét ngờ vực khả năng của mình.

Kế hoạch năm 2021

1. Đầu tư nhiều hơn cho việc học. Một trong những điều tôi học được trong 10 năm đi làm đó là chuyện đầu tư vào việc học để phát triển bản thân. Năm nay tôi sẽ tập trung nhiều hơn nữa về mảng học, cả tiền bạc lẫn thời gian. Tôi đã đăng ký hai khoá online được sếp cũ giới thiệu vào tháng một và tháng ba và tham gia một câu lạc bộ sách. May mà Covid nên hai lớp này có khoá học online, chứ không thì phải bay qua tận Anh để học. Trong năm tôi cũng sẽ dành nhiều thời gian để nghiên cứu về học lập trình và content marketing.

2. Đọc tiểu thuyết nhiều và sách tiểu sử nhiều hơn. Tôi muốn đọc 2 dòng sách này nhiều hơn vì nó làm tăng vốn từ và vốn sống cho tôi. Năm nay tôi chỉ đọc có ba quyển tiểu thuyết và bốn cuốn tiểu sử nên tôi đặt mục tiêu năm sau sẽ đọc nhiều hơn, cụ thể là cứ đọc cuốn phi tiểu thuyết, thì cuốn tiếp theo phải là tiểu thuyết hoặc tiểu sử. Những sách đang trong tầm ngắm của tôi là: Dune, truyện về những cái cây, tiểu sử Walt Disney, viết về việc viết của Stephen Kings, và tiểu sử Adolf Hitler.

3. Viết và post bài viết mỗi tuần. Tính kỷ luật là điều quan trọng để tạo nên thói quen – dù nhỏ hay lớn. Tôi tự hứa với mình dù bận rộn cỡ nào mỗi ngày tôi đều dành ra ít nhất một tiếng đồng hồ để viết, và sẽ post ít nhất một bài viết mỗi tuần trên blog, và chia sẻ Nhật ký tuần vào mỗi Chủ nhật (từ năm 2021, tôi chỉ gửi email cho những ai đăng ký).

4. Thiết kế lại website và một số dự án khác cho blog. Tôi chưa ưng ý lắm với thiết kế của blog và đang làm lại nó. Blog chưa theo chủ đề thiết kế cụ thể, chưa mang lại được sự thống nhất về màu sắc, thương hiệu, và nó bị hạn chế về khá nhiều về mặt cấu trúc. Trong một, hai tháng tới, hy vọng mọi người sẽ được nhìn thấy diện mạo mới của blog với nhiều cái hay mới mẻ mà hiện tại chưa bật mí được . Ngoài ra tôi cũng có hai dự án nho nhỏ tôi đang làm để đưa blog đến với bạn đọc. Mọi người ráng chờ xem nhé!

5. Nghiêm túc hơn trong việc rèn luyện thân thể và thiền. Tôi bớt đi sự hứng thú rèn luyện thể chất hơn mọi năm và tôi muốn thay đổi nó. Tôi chạy bộ nhiều trong năm nhưng không thường xuyên và dễ “bỏ rơi” nó khi cuộc sống trở nên bận rộn. Trong năm sau, tôi đặt ra thời gian biểu tập thể thao ít nhất ba lần một tuần, chủ yếu về những bài tập sức mạnh (strength training), bổ trợ bằng các bài tập sức bền (yoga, chạy bộ). Ngoài ra tôi cũng sẽ ngồi thiền điều độ hơn, mỗi ngày ít nhất mười lăm phút.

6. Viết Nhật ký ngày năm phút và Weekly Review. Đây là có lẽ là hai hoạt động yêu thích nhất và có ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của tôi. Mỗi ngày tôi dành ra năm phút để viết về cảm xúc những điều suy nghĩ, kế hoạch trong ngày, và cuối tuần tôi sẽ xem lại và viết vài dòng tổng kết những điều đã xảy ra cũng như lên kế hoạch cho tuần tới. Nhưng tiếc là tôi làm chưa được thường xuyên lắm khi tôi có nhiều việc cần giải quyết. Tôi muốn mình làm điều này mỗi ngày trong năm 2021.

Câu hỏi mở cho năm mới

Một những bài tập “trí óc” yêu thích của tôi là khám phá “vấn đề” của mình là tự đặt ra những câu hỏi mở. Đây là những câu hỏi cho năm 2021 để kích thích trí sự suy nghĩ làm mới, làm tốt mình của tôi:

  1. Làm sao tôi có thể phát triển blog thành một nơi để giúp mọi người hiểu được tầm quan trọng của việc đầu tư và phát triển bản thân cả về cảm xúc lẫn hiểu biết và biết cách ứng dụng nó trong cuộc sống?
  2. Điều tôi cần là gì để trở thành một “Murakami thứ hai”? Một nhà văn có sức khoẻ bền bỉ tạo bàn đạp cho trí óc phát triển tối đa và khả năng viết không ngừng nghỉ?
  3. Làm sao tôi có thể giúp đỡ người khác nhiều hơn, và thực hành lòng trắc ẩn?
  4. Như thế nào là đủ?