Ở bài này, tôi sẽ chia sẻ một số kinh nghiệm mình đọc, và học được để làm chủ sự nhàm chán. Mọi người có thể xem lại phần I khi tôi nói gì khi nói về sự nhàm chán, và câu phát ngôn xanh rờn “nhàm chán là niềm vui!”.

Tiên liệu niềm vui

James trong bài The Fundamentals of Boring: Boring is Fun (tạm dịch: Những điều cơ bản về sự nhàm chán: Nhàm chán là niềm vui) đã chỉ ra một cách mà chúng ta có thể biến sự nhàm chán thành niềm vui – đó là thay đổi quan niệm về nó. Chúng ta thường ghét phải rửa bát vì chúng ta hay nghĩ đến cảnh phải kỳ cọ những cái nồi dơ bẩn, một cảnh tượng không hề dễ chịu chút nào. Chúng ta không thích chạy bộ, vì khi chúng ta tưởng tượng đến việc thở dốc, tim đập nhanh, chân đau nhức ngứa ngáy là chúng ta không còn chút động lực nào để tập thể dục.

Trong bài viết của Tiago Forges về How Emotions Are Made (tạm dịch: Cảm xúc hình thành như thế nào?), Tiago đã nói thực chất cảm xúc được hình thành dựa trên sự tiên đoán những điều sẽ xảy ra. Chúng ta vui vì tối nay đi nhậu với mấy đứa bạn thân lâu rồi không gặp. Dù chuyện gặp gỡ chưa xảy ra, nhưng tại thời điểm hiện tại chúng ta đã cảm thấy vui rồi, vì chúng ta đoán trước được khi gặp nhau sẽ rất vui. Chúng ta vui không phải vì sẽ gặp bạn bè, chúng ta vui khi chúng ta tưởng tượng cảnh gặp nhau. Việc rửa bát thật nhàm chán không phải vì nó nhàm chán mà vì chúng ta nghĩ về những điều chán nản sẽ xảy đến. Dần dần bộ não chúng ta sẽ hình thành những mô phỏng cảm xúc cho những hoạt động đã làm, hoặc thậm chí chưa làm. Chúng định hình cảm giác của chúng ta, dẫn chúng ta đến quyết định có hành động hay không.

Nếu chúng ta hiểu bộ não hoạt động như thế nào, chúng ta có thể đem khả năng mô phỏng cảm xúc biến nó thành một công cụ tối ưu giúp xoá bỏ sự nhàm chán, và biến nó thành niềm vui.

Thay vì nghĩ đến chuyện phải rửa những chiếc bát dơ, những cái nồi đầy dầu mỡ chúng ta hãy nghĩ đến làn nước ấm (hoặc mát) chạm vào tay ta, nghĩ đến cảnh mọi thứ trở nên sạch sẽ sau khi chúng ta rửa bát xong. Khi chạy bộ hãy nghĩ đến làn gió mát kẽ chạm vào mặt ta, cảm nhận đôi chân dần khoẻ lên, sự sảng khoái khi hoàn thành xong 1 bài chạy. Trong chạy bộ, nếu bạn chạy đủ lâu (khoảng 1-2 tháng), rất thường xuyên bạn sẽ đạt được cảm giác hưng cảm – gọi là runner’s high – do endorphins tiết ra tạo cảm giác hưng phấn, giảm stress và xua tan mỏi miệt, và quan trọng là nó làm bạn bị ghiền chạy! Nếu chúng ta tưởng tượng đến những điều tốt đẹp sẽ đến (như chuẩn bị đi nhậu), chúng ta sẽ cảm thấy vui ngay.

Lập đi lập lại

Tại sao sự lập đi lập lại là cần thiết? Hãy nói về góc độ sinh học. Bộ não chúng ta hoạt động nhờ hệ thống tế bào thần kinh (neuron). Những tế bào thần kinh này được bao quanh bởi một lớp chất giàu liquid gọi là myelin. Lớp này bao bọc xung quanh neuron tạo ra lớp cách điện và giúp hệ thần kinh hoạt động chuẩn xác hơn. Quá trình tạo ra myelin gọi là myelin hoá. Nếu quá trình myelin hoá xảy ra nhiều hơn ở nhóm neuron nào đó, điều đó có nghĩa là myelin bao bọc xung quanh neuron dày hơn; chức năng, hoạt động do nhóm neuron đó đảm nhận sẽ diễn ra dễ dàng và hiệu quả hơn.

Nhưng làm sao lựa chọn quá trình myelin hoá diễn ra ở đâu? Đơn giản thôi, chỉ cần chúng ta làm đi làm lại nhiều lần một hoạt động nào đó. Điều đó giải thích tại sao khi chúng ta luyện tập cái gì đó, dần dần nó sẽ trở nên dễ dàng hơn, như học chơi guitar chẳng hạn. Chúng ta hoàn toàn có thể điều khiển việc myelin hình thành nhiều hơn ở chuyện đi nhậu, ở chuyện rửa bát hay chạy bộ. Đối với bộ não, những điều này không có sự khác biệt.

Haruki Murakami, tác giả của rất nhiều quyển tiểu nổi tiếng như Rừng Na Uy, 1Q84, bên cạnh việc viết văn ông cũng là một vận động viên chạy bộ chuyên nghiệp. Ông từng tham gia 26 cuộc thi marathon và 1 cuộc thi ultra marathon ngót nghét 100km. Trong quyển Tôi nói gì khi tôi nói về chạy bộ (quyển tôi rất thích), ông mô tả một chế độ sinh hoạt lập đi lập lại trong mười mấy năm:

Tôi thường dậy vào lúc 4h sáng, ngồi viết cho tới trưa, tiếp đó là rèn luyện chạy marathon 6 miles (10km) và lang thang lục lọi bới tìm trong các cửa hàng bán đĩa cũ, trở về ăn tối cùng vợ lúc khoảng 21h.

Những hoạt động lặp đi lặp lại, đối với Murakami, đơn giản chỉ là một nếp sinh hoạt quen thuộc. “Có cái đó có một chút gì đó đơn điệu và chán ngắt”, ông nói.

“Nhưng đó là một nếp quen. Và thói quen, sự quen thuộc tới mức thuần thục là một cái gì đó rất quan trọng. Nó giúp tôi có thể viết tiểu thuyết ròng rã nhiều năm mà không thấy mệt mỏi.

Chuyện thay đổi quan niệm không phải dễ, và càng không thể làm trong một sớm một chiều, nhưng với sự đều đặnkiên trì chúng ta sẽ làm được. Tất cả chúng ta, kể cả những người thành công nhất, đều phải bắt đầu từ số 0, đúng không nào?