Mỗi phút giây trong cuộc sống này, dù bạn có nhận ra hay không, bạn liên tục đưa ra những quyết định: bạn muốn làm gì và dành thời gian cho ai.

Ngay lúc này, bạn đang lựa chọn xem blog của tôi. Có rất nhiều thứ bạn có thể làm bây giờ, nhưng bạn vẫn chọn đọc bài viết này. Nhưng mà có thể trong một phút nữa, má gọi bạn ra ăn cơm. Hoặc ai đó nhắn tin rủ bạn đi chơi và bạn không đọc nữa. Mọi thứ có vẻ như là một phản xạ có điều kiện, nhưng thực chất bạn đang đưa ra những lựa chọn: bạn chọn ăn cơm (hoặc đi chơi) vì nó giá trị hơn việc đọc blog tôi. Lựa chọn của bạn dẫn đến hành động bạn làm.

Giá trị cá nhân (personal values) là thứ định hình nên quyết định và hành động của chúng ta. Nếu bạn bảo bạn là người yêu môi trường nhưng bạn vẫn uống trà sữa bằng ống nhựa thì thật ra bạn cũng không giá trị việc bảo vệ môi trường lắm đâu.

Bạn giá trị điều gì thì bạn là người như thế đó

Giá trị cá nhân là điều cơ bản tạo nên nhân cách của mỗi người. Mỗi hành động, suy nghĩ của bạn phản ảnh bạn là ai, bạn quan trọng điều gì nhất trọng cuộc sống này. Mỗi người theo đuổi những giá trị riêng nhưng đôi khi chúng ta cũng có những giá trị chung chia sẻ với gia đình và cộng đồng.

Khi chúng ta đưa ra một quyết định đi ngược với giá trị hoặc niềm tin của bản thân, chúng ta sẽ cảm thấy khó chịu, tội lỗi, và đôi khi mất mát. Chúng ta sẽ liên tục tự hỏi “tôi đang làm gì thế này?”. Nhưng nếu chúng ta làm đúng theo con người thật của mình, chúng ta sẽ thấy cuộc sống có ý nghĩa, và hạnh phúc hơn.

Giá trị và niềm tin có thể thay đổi theo thời gian, theo trải nghiệm cuộc sống. Giá trị nhân là kim chỉ nam giúp bạn quyết định bạn nên sống như thế nào.

Không phải ai cũng biết giá trị cá nhân của mình là gì. Hiểu được mình là người thế nào, điều gì là quan trọng nhất sẽ dẫn lối cho những quyết định mà bạn phải đối mặt về sau.

Tìm ra giá trị cá nhân là hành trình khám phá bản thân

Khám phá bản thân là ai, với tôi, là quá trình trưởng thành mỗi người chúng ta nên trải qua. Bạn sẽ hạnh phúc hơn khi sống cuộc sống có chủ đích, sống đúng với những giá trị mình mong muốn, phải không?

Vậy tìm kiếm và nuôi dưỡng giá trị cá nhân như thế nào?

Không có một công thức chung để xác định giá trị cá nhân, nhưng tôi có thể chia sẻ những câu hỏi bạn nên đặt ra cho mình trong quá trình tìm ra bạn là ai.

1. Bạn biết gì về bản thân?

Nói cho cùng thì hành động bạn làm phản chiếu của giá trị bạn theo đuổi. Bạn có thể bắt đầu từ đây. Điều quan trọng là bạn phải trung thực với chính mình.

James Clear có viết ra 50 giá trị cá nhân thường thấy ở con người. Bạn có thể dùng nó để tham khảo. Bạn có thể đưa danh sách này cho người thân, gia đình và hỏi họ điều nào là đúng với bạn nhất. Tôi liệt kê ra ở đây 10 điều hay gặp nhất.

  1. Sự trung thực
  2. Sự vị kỷ
  3. Tinh thần trách nhiệm
  4. Sự tôn trọng
  5. Lòng trung thành
  6. Sự quan tâm
  7. Tính công bằng
  8. Sự tin tưởng
  9. Sự quyết đoán
  10. Sự kiên định

Nếu bạn là người luôn đúng giờ, luôn làm những điều bạn đã hứa thì “trách nhiệm” có thể là giá trị cá nhân của bạn.

Nếu bạn đi làm, bạn không bao giờ tận dụng làm việc riêng và luôn tập trung hết mình cho công việc, thì có thể “trung thực” là giá trị cá nhân của bạn.

Khi đi chơi với bạn bè, người yêu, bạn ít dùng điện thoại và luôn dành hết sự quan tâm cho đối phương, thì có thể “tôn trọng”, “quan tâm” là giá trị cá nhân của bạn.

Những điều bạn từng trải qua cũng giúp cho bạn hiểu hơn về mình. Ví dụ, hãy nghĩ về những khoảnh khắc bạn thấy vui, hoặc hạnh phúc.

Điều gì khiến bạn vui?

Hãy nghĩ về những lúc bạn làm điều gì đó khiến bản thân cảm thấy tự hào. Những trải nghiệm sẽ cho bạn biết điều gì quan trọng, điều gì khơi gợi những cảm xúc tích cực trong bạn.

2. Biết cách ưu tiên giá trị nào quan trọng hơn

Không phải giá trị nào cũng quan trọng như nhau. Có những cái quan trọng với bạn hơn những cái còn lại. Đôi khi, có những giá trị mang tính chất thời điểm. Ví dụ khi còn trẻ bạn quan trọng sự nghiệp hơn gia đình và những thứ khác; khi lớn lên bạn nhận ra điều ngược lại. Bạn nên ưu tiên cái gì quan trọng với bạn nhất – ngay lúc này.

Những hành vi hằng ngày, những quyết định của bạn trong cuộc sống đi theo giá trị cá nhân và thứ tự ưu tiên bạn dành cho chúng. Hãy xem lại những giá trị bạn theo đuổi thường xuyên hơn, như một lời nhắc nhở bạn rèn luyện nhân cách. Đôi khi những lo toan, bận rộn của cuộc sống vô tình cuốn bạn xa khỏi con người thật của bạn, làm bạn quên đi điều gì thật sự quan trọng.

Hãy đối thoại với bản thân nhiều hơn; dành thời gian hiểu về bản thân, hiểu bạn là ai và bạn muốn gì trong cuộc đời này.

3. Đánh giá lại giá trị và niềm tin bạn theo đuổi

Khi bạn biết giá trị cá nhân của mình, tầm quan trọng như thế nào, đã đến lúc bạn nên đặt cho mình những khoảng thời gian cố định (mỗi tháng, mỗi ba tháng, mỗi sáu tháng) để xem và đánh giá lại chúng. Cách này sẽ giúp bạn củng cố giá trị cá nhân của mình, xem lại điều bạn từng nghĩ quan trọng có còn quan trọng nữa không và nếu không, cái gì là quan trọng lúc này.

3 câu hỏi sau có thể giúp bạn trong quá trình đánh giá bản thân:

  1. Giá trị cá nhân của tôi là gì? (*)
  2. Tôi đã sống đúng với giá trị cá nhân của mình như thế nào?
  3. Làm sao tôi có thể cải thiện thêm nữa và gạt bỏ những điều không quan trọng trong cuộc sống?

(*) Ở câu số 1, bạn không chỉ đơn giản ghi ra những giá trị bạn biết về mình mà bạn phải đặt nhưng câu hỏi ở phạm vị hẹp hơn để “hành động hoá” nó. Ví dụ, nếu bạn chọn “phát triển” (growth) là giá trị bạn hướng tới. Bạn phải tự hỏi mình:

  1. Tôi có học hỏi những điều mới, khám phá những nơi mới, và trải nghiệm những ý tưởng mới hay chưa?
  2. Những suy nghĩ tiêu cực của tôi là gì và tôi phải làm gì để gạt bỏ nó?
  3. Tôi có đang tạo ra những thói quen giúp tôi cải thiện và phát triển bản thân không?

Kết

Một khi bạn hiểu và làm theo giá trị cá nhân, bạn sẽ nhận ra có một niềm vui sướng lan toả. Bạn sẽ trải nghiệm những lợi ích khi sống hướng tới những giá trị này. Bạn sẽ cảm thấy cuộc sống này dễ dàng hơn.

Nó giống như cảm giác “bay” (high) bạn có được sau khi chạy bộ. Hay cảm giác nhảy xuống một bể bơi lạnh buốt. Một cảm giác lạnh toát đến từng thớ thịt nhưng sau cùng để lại cho bạn là cảm giác nhẹ nhàng đến kì lạ – vì bạn đã hiểu hơn về chính mình.

You are who you choose to be.